Pluischrysanten als najaarsteelt. Anne en Louis Keegstra
Kinderen Nes geven geld aan It Lijsket
Trouwe leden jubileren met korps SDG
De sneuper: Sluiting openbare school in Nes

Nieuwe Dockumer Courant, donderdag 14 augustus 2008

De Sneuper: Sluiting openbare school in Nes (D)

   
 

NES (D) Onder de titel De Sneuper vindt u op deze plaats elke maand een artikel van de Historische Vereniging Noordoost Friesland.

Vandaag een verhaal over de sluiting van de openbare school in Nes (D).

Op 21 juli 2006 werd de deur gesloten van christelijke basisschool De Tarissing teNes. Bijna 25 jaar eerder werd er ook al een school te Nes gesloten, de openbare basisschool. Het gebouw waarin deze school gevestigd was, Hoofdstraat 6, wordt nu gebruikt als woning en als expositieruimte. Dit gebouw werd in 1883 gesticht en is precies 100 jaar in functie geweest als schoolgebouw.

Jarenlang vocht de school tegen sluiting. In 1931 werd de openbare school te Wierum gesloten en kon de school nog profiteren van Wierumer kinderen die met een bus naar Nes werden gebracht. In 1934 vroeg minister Marchant, gedwongen door de slechte economische toestand, gemeenten medewerking te verlenen om openbare scholen te sluiten.

In Oostdongeradeel werden de scholen te Oosternijkerk, Oostrum en Engwierum gesloten, in Westdongeradeel die te Hantum. De gemeente keerde zich echter tegen sluiting van de scholen te Nes en te Brantgum met een beroep op de Kroon.

Hoofdargument: de school te Nes ligt in het noordoostelijke gedeelte van de gemeente waar verder geen openbaar onderwijs is. Jonge kinderen zouden elke dag met de bus naar Ternaard gebracht moeten worden

       
   sneuper_kl  
 
 

De Kroon gaf de gemeente gelijk en zorgde voor een ontheffing voor onbepaalde tijd. In de jaren 80 van de vorige eeuw gold de school te Nes als kleinste school van Nederland met 5 of 6 leerlingen.

De school haalde de krant als er een griepepidemie was: de schoolbevolking bestond soms uit één leerling. Zo meldde het hoofd aan de gemeente: ,,Het schoolreisje van de ols te Nes gaat dit jaar niet door, omdat mijn auto kapot is. In 1983 waren er nog drie leerlingen op de school en aanvaardde het hoofd elders een baan waardoor er na de zomervakanties nog maar twee leerlingen op de school zouden zijn.

Het gemeentebestuur vraagt advies aan de inspectie en die antwoordt o.a.: ,,Het is onderwijskundig onverantwoord een school met 2 leerlingen in stand te houden. Vanuit financieel oogpunt lijkt het mij, gezien de economische toestand, niet verantwoord voor 2 leerlingen een gebouw van twee lokalen te exploiteren en een hoofdensalaris beschikbaar te stellen.€ Burgemeester P.F. Visser spreekt tijdens de behandeling van de sluiting in de raadsvergadering van huisonderwijs en, met twee stemmen tegen, valt het besluit de openbare school te Nes te sluiten.

Nat
Koopjes scoren ze in Nes online
Straatnaam verklaard, Keatsbuorren Nes

Nieuwe Dockumer Courant, donderdag 7 augustus 2008

 

Keatsbuorren in Nes (D)

 
  Keatsbuorren1  
  Keatsbuorren2    
 
 

Kaatsen is in deze regio nog altijd populair. In Nes (Dongeradeel) is er een straat naar vernoemd.

Tekst: Jan Walda

Nes (D) Het kaatsen is een echte Fryske balsport die heel veel beoefenaars kent. Het is bekend dat er voor de middeleeuwen en later rond 1500-1600 op straten en pleinen al balsportoefeningen plaatsvonden. Het zogenaamde Lanenkaatsen in de stad Harlingen is daar ook een voorbeeld van. Maar ook in veel dorpen had men kaatspleinen en Keatsbuorrens.

Ook in het dorp Nes is een Keatsbuorren waar jarenlang volop gekaatst werd. Tegenwoordig worden de meeste kaatsoefeningen op de aanwezige sportvelden gehouden. De huidige Keatsbuorren werd in het verleden ook Middelbuorren en Dorpsstraat genoemd. In het boek Nes in doarp yn 'e Dongeradielen' van Kr. Boelens 1949-1950, en ook in ‘Om Nijtsjerk en Nes hinne' van J. Hartmans 1974 werd er geschreven over de kaatspartijen die er plaatsvonden.

In eerdere tijden was het een vaste traditie dat het kaatsen begon met de jaarlijkse kermis, op zondag na de mis in de Nessumer St Johannes de Doperkerk. Er werd dan gekaatst om schapenvlees en andere etenswaren, waarbij er ook een aantal kramen waren opgesteld in de Middelbuorren.

Van sommige dorpen is ook bekend dat het zogenaamde straatkaatsen ook voor veel overlast zorgde, daarom werden er naderhand sport en kaatsvelden aangewezen. De huidige Keatsbuorren heeft veel van haar oorspronkelijke bebouwing verloren. Sloop en nieuwbouw en het verdwijnen van winkels en bedrijven en ook de school heeft de straat een geheel ander aanzien gegeven. Tijdens het laatste dorpsfeest hebben de bewoners oude foto's uitvergroot en voor de huidige bebouwing geplaatst. Op deze manier was duidelijk te zien hoe het er tachtig jaar geleden uitzag. Wat bewaard is gebleven is de naam Keatsbuorren die herinnert aan de tijd dat het aloude kaatsspel beoefend werd op de daartoe gebruikte straten en pleinen binnen de dorpskommen.

Jeugd belangrijk

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 23 juni 2008

 

Jeugd belangrijk

 
 

Flink wat Nessumers twijfelden of het wel zou lukken om een mooi dorpsfeest te organiseren. Vinden mensen dat nog wel leuk? Willen ze zich er nog voor inzetten? Of is het uit de tijd?

NES (D) - Dat viel allemaal reuze mee. Afgelopen weekend waren alle straten versierd, heel Nes was op de been en iedereen heeft genoten. De optocht telde 18 wagens en auto's, de bonte avond bracht 13 acts en er streden maar liefst 86 mensen in de zeskamp. Door de strakke organisatie van de feestcommissie liep alles op rolletjes.

De muziek van Lytse Hille was een succes, Prime Suspect wist na het voetbaldebacle binnen vijf minuten de stemming er weer in te krijgen en zelfs het weer had niet beter kunnen zijn.

De Nesser jeugd speelde een belangrijke rol bij het succes van het feest. De caravanploeg werkte maanden aan hun versierde wagen

Hijspaleis goes horror€ en zij kregen daarvoor een welverdiende eerste prijs.

Ook de jongere jeugd kwam met een eigen wagen. Beide ploegen verzorgden de nodige prachtige optredens tijdens de bonte avond, deden fanatiek mee aan de zeskamp en zorgden voor veel vrolijkheid.

  dorpsfees08NDC
 
 

Veel plezier tijdens de zeskamp. (Foto Alex Bouma)

 
10 jaar geleden Nes wint schoolkaatsen
Nei Nes folgje der mear. CPB

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 28 april 2008

 

'Nei Nes folgje der mear'

 

De Christelijke Plattelandsvrouwen Bond Nes bestond vorig jaar een halve eeuw. Deze maand is de afdeling opgeheven.

NES (D) April was voor de Christelijke Plattelandsvrouwen Bond van Nes een bewogen maand. Het was namelijk de laatste maand van haar bestaan.


Het opheffen van de CPB Nes zat er al twee jaar aan te komen, maar toch was het nog een moeilijk moment, zegt Tineke Pauzenga. Zij was sinds haar trouwen 42 jaar geleden lid van de afdeling en was de helft van die tijd bestuurslid. Vier keer was ze zelfs een periode van vier jaar Presidente.


,,Ik ha ek in skoft penningmeester west, mar de leste jierren wikselen Elly Sietsma en ik mekoar hieltyd ôf as presidinte.'' Het besluit om te stoppen werd twee jaar geleden al eens genomen, maar toen kwamen er twee nieuwe bestuursleden bij en was het komende jubileum genoeg reden om nog even door te zetten. ,,Jo stopje net yn it njoggenenfjirtichste jier. Boppedat wie it ek in moai feest, wy hienen sels in lopend buffet organisearre'', zegt Pauzenga.


Aan het begin van het nieuwe seizoen stelde het bestuur opnieuw vast dat er te weinig animo was en dat het werk op te weinig schouders neerkwam.
,

 

,It wie in emoasjonele gearkomste, dy lêste jôn. It wie hiel gesellich, hiel fleurich, wie ha mei´noar oan it skilderjen west. As ôfskie krige elkenien in kearsestander.'' ,,Ik sil it wol misse.

It wie dochs al in nuvere winter, omt wy wisten dat dit it lêste seizoen wéze soe. En dochs hienen wy noch hoop. Trije kear ha wy noch frege oft ien wat gesellichs betinke koe, sadat it net allinnich foar it bestjoer opdraaide. Mar der kaam neat.''

De definitieve klap kwam toen vijf van de 28 leden meldden dat ze het lidmaatschap moesten opzeggen vanwege verhuizing. ,,En dat wienen krekt de aktiven, dy't noch wolris notulen skriuwe woenen of in jôn liede. Doe wie't eins wol definityf oer.''

Te weinig leden betekent namelijk ook dat de afdeling geen goede en dus dure sprekers meer kan uitnodigen. ,,Dy minsken binne net om'e nocht, dus wy sochten faak al om wat goedkeapere sprekkers.
Foarrich jier hienen wy ien te sprekken, doe kamen der fjirtjin froulju.
Mar foar dy pear minsken moatte jo wol de seal hiere, dat is hast net mear op te bringen.''

Er werd nog een poging gewaagd om de afdeling te combineren met de CPB in een van de buurdorpen, maar daar zagen de meeste leden van af. Vier vrouwen maken nu wel die overstap. Zelf wordt Pauzenga lid van de CPB in Dokkum.

  CPB  
 
 

TEKST EN FOTO: FOKKE WESTER

 
 
 

Nes is de eerste Friese afdeling die het bijltje er bij neergooit, maar er zullen meer volgen, vreest Tineke Pauzenga. Ze vreest dat het een niet te keren trend is op het platteland.

,,Oeral ha se itselde probleem. Gjinien wol yn it bestjoer en der komme gjin jonge leden mear by. It is hiel spitich foar it doarp. Winkels en de skoalle binne al fuort, der bliuwt sa net folle oer.

Ik snap dat de jeugd hjir wei giet en der gjin nijen by komme.'' Aan de andere kant erkent ze dat de CPB ook wel een beetje zijn functie was verloren.

Het beleid was vanouds gericht op de drie o's: ontwikkeling, ontspanning en ontmoeting. ,,No't elkenien nei skoalle giet, is it foar de ûntwikkeling net mear noadich. En ûntspanning is yn dizze tiid fan tv, kompjûter en sportklups ek rom foar hannen. En it treffen fan oaren is tsjintwurdich blykber net safolle ferlet mear fan.''

,,Flak nei de oarloch wienen jo bliid as jo ris in jûntsje fuort koenen.
Dêr troffen jo oare froulju en wikselen jo nijtsjes út. As nijeling kaamst der sa moai tusken. It tilde op fan sokke ferienings en as de jûn dien wie, dan wie it drok op strjitte. Nee, soks komt noait werom.''

Nes in de toekomst
Dwergvarkentjes knuffelen
20 ton kleding van Amelanders

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 31 maart 2008

 

 

Twintig ton kleding van Amelanders

 
 
 

NES (D) Uitvaartvereniging De Laatste Eer Nes (D) is een bloeiende vereniging. Dat bleek vrijdag tijdens de jaarlijkse ledenvergadering die door zo'n dertig leden werd bezocht. Voorzitter Rense de Graaf was er blij mee, net als met een aantal nieuwe bestuursleden en vrijwilligers. Er zijn 21 mensen actief voor de vereniging en er zijn geen vacatures. Het afgelopen jaar werden er drie uitvaarten verzorgd en de overledenen werden herdacht met een minuut stilte.

Notulen, jaarverslag en financieel verslag werden zonder opmerkingen goedgekeurd. De contributie en de ledenkorting blijven ongewijzigd. De plaats van aftredend bestuurslid Gerrit de Jong wordt ingenomen door Baukje van der Wagen. De Jong stopt ook als klokkenluider en die taak neemt Jelle Eelkema van hem over.

Voor het afleggen van overledenen zijn als hulpbodes benoemd Joukje Sijtsma en Atty Keegstra, Rennie Riemersma bood zich aan als reserve. De vergoeding voor de dragers en de klokkenluiders is verhoogd is van 35 naar 50 euro.

Nog steeds wordt er gepraat over clustervorming en nog steeds wil dat niet van de grond komen.

Op de laatste vergadering daarover is besloten om toch te kiezen voor twee kleinere clusters en er is een commissie in het leven geroepen die daarin het voortouw zal nemen.

Van de 500 uitvaartverenigingen in Friesland zijn er dertig die een geheel geautomatiseerd ledenbestand hebben, inclusief de mogelijkheid om contributie te betalen via automatische incasso. Sinds kort is Nes één van die dertig. Bestuursleden Gerda de Vries en Dinie Dijkstra hebben er het afgelopen jaar veel tijd aan besteed. Met al die modernisering vond het bestuur dat de vereniging ook een logo nodig heeft. Wouter Koek van Egmond zal daar een ontwerp voor maken.

Voorheen bracht de bode de nota voor de uitvaart bij de familie. Het bestuur heeft besloten om dat voortaan weer zelf te doen. Vanuit de federatie is er nog een waarschuwing voor de leden die een uitvaartverzekering willen afsluiten. Het blijkt dat grote verzekeringsmaatschappijen als AEGON nogal agressief proberen om tegelijkertijd ook hun andere verzekeringen te verkopen. Tijdens de rondvraag kwam van de webmaster van nesdongeradeel.nl het verzoek aan het bestuur om aanvullende informatie over de vereniging aan te leveren ter plaatsing op de dorpswebsite.

Na de pauze was het woord aan Aukje Visser, directeur van Kringloopbedrijf de Wissel. Bij de start op 1 december 2000 telde de stichting 1 betaalde kracht en 30 vrijwilligers. Nu werken er 65 vrijwilligers en 11 betaalde krachten. Het belangrijkste doel van de stichting is de hulp aan Roemenie. De stichting Fryslân/Moldava was initiatiefnemer voor de oprichting van De Wissel. Het kringloopbedrijf moet daarnaast zichzelf bedruipen. Dat lukt prima. De startbegroting was gebaseerd op 40 klanten per dag. Op dit moment komen er gemiddeld 275 klanten per dag. In het eerste jaar verwerkte het bedrijf zo'n 200 ton aan goederen. Nu is dat al 500 ton. Daar is ook veel kleding bij. Op Ameland wordt bijvoorbeeld jaarlijks gemiddeld 20 ton kleding ingezameld.

Het milieu is ook een belangrijke doelstelling. Hergebruik zorgt ervoor dat de afvalberg kleiner wordt. Daarom ontvangt De Wissel een vergoeding van gemeenten.

Drie verloofdes, hoe doet hij dat ?

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 3 maart 2008

Drie verloofdes, hoe doet hij dat?


 
 
  toneel08  
 
 

De zes spelers van de Nesser toneelvereniging die het verhaal van de drie verloofdes op de planken brengen.
Foto: Alex Bouma

 
 

NES (D)  Zakenman Paul Carbonneaux heeft het goed voor elkaar, zijn leven is een en al afwisseling. Zijn flat in Parijs wordt netjes op orde gehouden door Marianne, zijn dienstmeisje en hij heeft een prachtige verloofde. En nog een verloofde. En nog een derde verloofde!

Hoe hij dat voor elkaar krijgt? De Nesser toneelvereniging maakte dat afgelopen vrijdag duidelijk in het blijspel It siet yn 'e loft€ onder regie van Johanna de Jong. Vrijdagavond vanaf half acht wordt het stuk voor de tweede keer op de planken gebracht in Dorpshuis de Nespel.

Het verhaal van “It siet yn 'e loft” is tamelijk mager, het is een stuk dat het moet hebben van het spel, de timing en de vaart die er in zit. Daarmee is het voor een amateurgezelschap een moeilijk stuk om te spelen, want dat kost veel concentratie. De spontaniteit verdwijnt daardoor af en toe een beetje. Met wat hulp van ynstekster Baukje van der Wagen lukt het wel met de teksten, maar het publiek reageert het meest enthousiast op de momenten

dat de spelers het even kwijt zijn. Waarschijnlijk omdat ze juist dan de meeste emotie tonen. Neemt niet weg dat het een leuk stuk is en dat de spelers alle lof verdienen voor de rol die ze neerzetten.

Paul(Gerben Torensma) houdt van stewardessen met mooie uniformen. Zijn Amerikaanse verloofde Peggy (Martine Fokkinga) vliegt voor Pan Am Airlines, Fransaise Claire (Doutzen Hofstede) voor Air France en de Duitse Helga (Sylvia Jagersma) is stewardess voor Lufthansa. Ze weten niet van elkaars bestaan en ze zijn alle drie stapelgek op Paul. Ze verwachten met hem te zullen trouwen.

Paul kan het dan wel naar zijn zin hebben, maar Marianne (Een glansrol van Anneke de Vries) heeft het er moeilijk mee. Alle drie vrouwen stellen zo hun eigen eisen aan een dienstmeisje. Bovendien moet Marianne iedere keer als één van hen vertrekt alle sporen uitwissen voordat de volgende vrouw thuis komt. Het lijkt een situatie die onmogelijk vol te houden is, maar Paul is er van overtuigd dat hij alles in de hand heeft en dat het niet mis kan gaan.

Een mooier leven is er volgens hem niet. Daarvan wil hij graag zijn oude vriend Robert Dupon (Arend de Graaf) overtuigen als die vertelt dat hij onderhand maar eens wil gaan trouwen. Paul nodigt hem uit om te blijven logeren, zodat hij met eigen ogen kan zien hoe goed hij het allemaal organiseert met behulp van de dienstroosters van zijn drie verloofdes. Robert blijft en ontmoet binnen een dag alle drie verloofdes.

Dan veranderen er ineens dienstroosters en blijven er vliegtuigen aan de grond door noodweer. Alle drie de vrouwen komen op dezelfde dag thuis. Paul raakt de kluts kwijt, Marianne redt wat er te redden valt en Robert doet zijn best daarbij te helpen. Ondertussen flirt hij met ze bij iedere gelegenheid.

Hoe loopt dit af? Vliegen Peggy, Claire en Helga elkaar niet in de haren? Houdt Marianne het allemaal vol? Raakt Paul niet verstrikt in zijn leugens? Zijn de vrouwen meer gecharmeerd van Robert dan van Paul? Gaat Robert nu trouwen of niet? Nieuwsgierigen krijgen vrijdag antwoord.

JOHANNA SCHUURMA

Op zoek naar familieleden in columbia

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 3 maart 2008

Op zoek naar familieleden in Colombia

NES (D)  Op de februari-bijeenkomst van de CPB heette presidente Jenske Soepboer mevrouw A. Bijlsma uit Broeksterwoude welkom. Zij vertelde over haar ervaringen met haar geadopteerde kinderen uit Colombia. Met een dochter maakte ze een reis naar Colombia in de hoop om haar natuurlijke moeder terug te vinden.

Eerder hadden ze al de hulp gevraagd van het televisieprogramma Spoorloos. Daar zagen ze geen kans om mevrouw Bijlsma en haar dochter te helpen, omdat ze te weinig gegevens hadden over de achtergrond van het kind. Wonder boven wonder hadden ze met hun eigen speurtocht wel resultaat. Met behulp van een gids en een vertaler wisten ze een aantal familieleden op te sporen.

Helaas bleek de moeder niet meer in leven, ze was omgekomen bij een vulkaanuitbarsting in 1980. Ze wisten van te voren dat die kans er in zat, maar toch was de teleurstelling groot. Gelukkig vonden ze wel de natuurlijke vader, een grootmoeder en een aantal andere familieleden. Mevrouw Bijlsma begeleide haar boeiende en emotionele verhaal met mooie dia's van de prachtige natuur in Colombia en ze vertelde veel interessante dingen over de bevolking en hun gewoontes.

Jappie Eelkema wint 10 over rood

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 18 februari 2008

 

Jappie Eelkema wint tien over rood Nes

 
 
  10overroodNes08  
 

Foto: Henri Schuurman

 
 
 

NES (D)  Voor de zevende keer werd zaterdag het jaarlijkse tien over rood toernooi gespeeld in Nes (D). De twaalf deelnemers waren ruim vijf uren zoet in Dorpshuis de Nespel voordat de winnaar bekend was. Net als voorgaande jaren vond tussen de bedrijven door de heerlijke snert van Jappie de Vries gretig aftrek.

Jappie Eelkema ging er na een spannende finale met de wisselbeker vandoor. Hij won met 10 tegen 4 van Oane Visser, de winnaar van vorig jaar. Eelkema won de eerste drie jaar op een rij dit toernooi, maar stelde daarna de wisselbeker weer beschikbaar. Zowel Eelkema als Visser raakten halverwege hun punten kwijt. Dat overkwam ook de finalisten in de verliezersronde. Louis Keegstra bleek uiteindelijk Jan Visser te sterk. De verliezersronde eindigde in 10 tegen 3.

Op de foto van links naar rechts: Louis Keegstra (winnaar verliezersronde), Oane Visser (2e winnaarsronde), Jappie Eelkema (1e prijs) en Jan Visser (2e verliezersronde).

C.P.B. Nes stopt ermee

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 28 januari 2008

C.P.B. Nes (D) stopt er mee in april

 

NES (D)  De Christelijke Plattelandsvrouwenbond (CPB) in Nes (D) heft zichzelf per april op. De afdeling heeft 1 jaar bestaan. De mededeling over het einde van de Bond werd vorige week gedaan door presidente Tineke Pauzenga tijdens de maandelijkse bijeenkomst.

 

Door het slechte weer en de vele zieken was de laatste bijeenkomst van de C.P.B. in Nes iets minder goed bezocht dan men gehoopt had, maar de 24 aanwezige dames uit Nes en Wierum hadden een interessante avond. Mr. Ed Boele vertelde over zijn werk als Officier van Justitie (OvJ) bij de rechtbank in Leeuwarden.

 

Mr. Boele vertelde dat een OvJ als taak heeft om in de zittingszaal een straf te eisen tegen de verdachte en daarvoor verantwoording af te leggen tijdens een openbare zitting. Strafzittingen zijn openbaar, iedereen mag ze bijwonen. Van te voren wordt er achter de schermen veel werk verzet. Er moet onderzoek gedaan worden en er worden dossiers gemaakt. Dat laatste wordt samen met de politie gedaan en het streven is dat een dossier na 100 dagen klaar is.

 

Iedere OvJ heeft een specialisme, mr. Boele houdt zich bezig met veelplegers in meervoudige strafzittingen. Zijn doel is om met behulp van straffen de veelplegers weer in het gareel te krijgen. Eén op de honderd zaken leidt tot vrijspraak. Bij erg ingewikkelde zaken is er een werkbespreking van alle OvJ's samen.

 

Tot de taken van een OvJ hoort ook het draaien van piketdiensten. Een week lang dag en nacht bereikbaar zijn voor de politie in verband met zelfdodingen, verkeersongevallen en medische fouten. Daarnaast voert hij gesprekken met slachtoffers van zeden- en geweldsmisdrijven.

 

Na de pauze was er gelegenheid voor vragen en discussie en daar werd gretig gebruik van gemaakt. Er werd gesproken over jeugd die te weinig bagage meekrijgt omdat ze niet door de ouders, maar op straat wordt opgevoed. En over de aandacht die er tegenwoordig is voor de slachtoffers. Die hebben recht op schadevergoeding, informatie, ondersteuning en nagesprekken. Verder gaf mr. Boele de dames de goede raad mee om verhalen in de pers te relativeren omdat de journalisten niet altijd alle feiten kennen.


Rûnom de Donger wil WMO-loket in dorpen

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 28 januari 2008

Rûnom de Donger wil Wmo-loket in dorpen.

MORRA  Dorpencluster Rûnom de Donger (Morra, Oosternijkerk, Nes, Paesens-Moddergat en Lioessens) ging het jaar van start met een rustige eerste vergadering. Er waren weinig hooglopende zaken, maar ook dan is zo'n vergadering nuttig om bij te praten en van elkaars wel en wee op de hoogte te blijven.

Er was nog geen antwoord ontvangen op de brief die het cluster aan b en w gestuurd heeft met vragen over de heroverwegingsoperatie. Er is ook nog geen zicht op de voortgang binnen de commissie integrale gebiedsontwikkeling. Dat komt moeizaam op gang door de stijgende grondprijzen. Het cluster hoopt dat de commissievergadering in maartmeer duidelijkheid zal brengen.

Er is wel nieuws over de bushokjes. De hoogte van de trottoirs van alle bushaltes moet binnenkort worden aangepast om bussen toegankelijk te maken voor minder validen. Tegelijk met die aanpassingen zullen de bushokjes worden opgeknapt.

Problemen met de communicatie met de gemeente hadden zich de laatste maanden niet voorgedaan. Wel concludeert het cluster dat de dorpen niet altijd goed op de hoogte gehouden worden van plannen en ideeën die binnen de gemeente leven. Een voorbeeld daarvan zijn de ontwikkelingen rond het terrein van Holland Crop in Oosternijkerk.

Ook zouden de dorpen graag beter worden ingelicht over geplandewegwerkzaamheden zodat problemen zoals die zich voordoen met de reconstructie van de kruising Nijtsjerksterwei/Mounebuorren (Nes) voorkomen worden. In de kwartaalbrief aan b en w zal daarvoor aandacht gevraagd worden.

Het cluster zal een aanvraag indienen bij de gemeente om in de dorpen een Wmo-loket te realiseren. Op dit moment is er alleen in Damwoude zo'n loket en ook de dongeradelers moeten nu daar naartoe met vragen overde Wet Maatschappelijke Ondersteuning.

Voor voorzitter Johanna Schuurman zit de termijn in het bestuur van Dorpsbelang Nes er op en daarmee eindigt ook haar voorzitterschap van Rûnom de Donger. Tijdens de volgende clustervergadering op 15 april draagt zij deze taak over aan Inge van den Bosch uit Morra.

Gerrit Breteler schrijft Frysk Requiem Opus Exit

Nieuwe Dockumer Courant, maandag 14 januari 2008

Gerrit Breteler schrijft Frysk Requiem Opus Exit

 

door Fokke Wester

NES (D) - Fryslân is dood. De Friese cultuur, die geworteld was in de eeuwenoude boerengemeenschap van het platteland, bestaat niet meer. De Friese taal is een vlag geworden waarmee al lang geen lading meer wordt gedekt en Friese sporten zijn verworden tot folklore, zomers vermaak voor toeristen. Gerrit Breteler constateert het met spijt. Hij schreef een afscheidslied vol weemoed: Opus Exit, In Frysk Requiem. Het is een dodenmis, zoals past bij een overlijden. ,,It is in earbetoan oan in kultuer dy’t noait weromkomt.

 

Eerbetoon aan oude Friese cultuur

 
  dom-07-1401 breteler_html_2a67db55  
 

Gerrit Breteler schreef een requiem als afscheid van de boerencultuur.
Foto: Fokke Wester

 
 

Het Friestalig requiem wordt zaterdagavond vanaf acht uur voor het eerst uitgevoerd tijdens een try-out in de Maartenskerk in Kollum en gaat volgende week dinsdag in premiëre tijdens een uitverkocht concert in Den Haag. De Friese premiëre is volgende week zaterdag in de Grote- of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. De koorpartijen worden gezongen door Vocaal Ensemble Cantatrix, terwijl Gerrit Breteler en Miranda van Kralingen de aria’s voor hun rekening nemen. De orkestbegeleiding wordt verzorgd door het Nieuw Philharmonisch Orkest.

Gerrit Breteler (53) uit Nes heeft al een lange en veelzijdige loopbaan in de kunst achter zich. Hij zong in de folkgroepen Kneppelfreed en Fling en treedt de laatste jaren solo op. Hij schreef verder toneelstukken, muziektheater, maakte een stomme film in het Fries en is tot ver over de landsgrenzen vermaard als kunstschilder. Het Frysk Requiem is eigenlijk het staartje van een toneelstuk dat hij jaren geleden schreef over dominee Zelle.

,,In fassinearjend man, legindarysk. Dûmny Zelle stiet foar my foar de griffermearde tsjerke fan de jierren fyftich en sechtich. Hy is stoarn op himelfeartsdei 1983. Yn myn stik stjoert God him werom nei Fryslân om de muze te heljen. As God ût Jorwert ferdwûn is, hat de muze hjir ommers ek neat mear te sykjen. Foar dy muze haw ik in ôfskieliet skreaun en dêrmei is eins dit requiem begûn. It liet wie net klear, der kaam in liet achteroan en noch ien en noch ien. En ik seach dat de teksten in ienheid foarmen. Ik naam dêrmei ôfskie fan de ieuwenâlde Fryske kultuer.

De ontwikkeling op het platteland is treffend door Geert Mak beschreven in zijn bestseller Hoe God verdween uit Jorwert. Het is het verhaal van de teloorgang van een agrarische gemeenschap die eeuwenlang onveranderlijk doorploeterde. De oude cultuur is langzaam en organisch opgebouwd, maar in een klap de nek omgedraaid, constateerde Mak.

,,Us Fryske plattelân is nei 1945 yn sa’n tritich, fjirtich jier opdoekt.It boerewurk waard mechanisearre en lytse pleatskes binne fuortsaneard.Dy skaalfergrutting yn de lânbou, it plan fan minister Mansholt, dat soe de oplossing wêze, mar de doarpen binne leechrûn, winkels sluten en skoallen sletten. Dêrmei is de âlde soasjale gearhing feroare yn in soart anonimiteit.Dat betsjut foar my tagelyk ek it faillyt fan it grutskalige.

,,Der wurdt fan alles besocht om hjir wurk hinne te heljen, mar alles wurdt sa bot heind en stipe en oan regeltsjes bûn. In boer is mear amtner en manager as boer. Dat in boer sûnder sybsydzjes net mear bestean kin, is absurd. Tagelyk smyt dy skaalfergrutting ek wer etyske problemen op. Dy hiele bio-yndustry fyn ik ûnakseptabel. Seishûndert kij op in pleats, dat kin net. De respektleasheid wêrmei’t mei fee omgien wurdt, dat griist my oan. Ik twifelje hiel bot oan dat dogma fan de ekonomy.

Volgens Breteler verliezen mensen de band met het platteland en dus met hun oorsprong. Het feit dat er één aardappel in de grond wordt gestopt en honderd dagen later wordt geoogst, is een mysterie dat in de moderne maatschappij amper meer wordt begrepen, betoogt hij. Melk zit in kartonnen pakken en voedsel is iets wat men in plastic zakjes vindt in de vriezers van grote supermarkten. De ondergang van de boerencultuur laat dus ook zijn sporen na in de steden.

,,Wy witte net mear wêr’t ûs iten weikomt, wy reitsje stadichoan ûs woartels kwyt. De konsumint wurdt bepampere, alles foar de omset. Wy binne ferdoarn, mar dêrtroch ek kwetsber. Der hoecht mar dit te barren en alles stiet stil.De iennigen dy’t noch fêsthâlde oan de tradysjes binne de allochtoanen.Wat my noch it meast fernuvert is dat der noait in fisy ûntwikkele is om dit op te fangen. It krijt allegear gewoan syn berin. Wy bouwe it hiele plattelân ticht, want de ekonomy giet altyd foar. Alles wurdt betocht fanachter in buro en der wurdt gjin berop mear dien op de kennis oan de basis, dy fan de boer, de jager en de fisker. De oplossing foar it plattelân soe neffens my ek fan it plattelân komme moatte.

It Frysk Requiem is een eerbetoon, zegt Breteler, aan de al verdwenen cultuur. ,,Dy’t noait weromkomt. It is in lêste groet oan in tiid doe’t alles noch struts en doochde, doeâ’t twa kear twa noch fiif wêze koe. Nei de Twadde Wrâldoarloch is alles kanalisearre, alle meanders binne fuorthelle.Wylst foar my just dy bochtjes nijsgjirrich binne. Dêr swimt de stikelbaarch, sa’n bocht hat in funksje.

Het Requiem zweefde lang als een vaag plan in het achterhoofd van Breteler. Tot hij vorig jaar maart tijdens een Friese avond in het Haagse Nieuwspoort optrad en daar Fries om utens Ate Oostra ontmoette. ,,Ik siet te bearen en te swetsen oer it plattelên. En dat alles minder waard. Ik sei tsjin Oostra: it plattelân is in terminale pasjint en dêrmei kinst twa dingen dwaan: de stekker sitte litte en fan masjines ôfhingje litte of de stekker der útlûke en dan mar sjen oft de pasjint de kop opstekt of de holle sakje lit. Sa siet ik te orakeljen tsjin Oostra, oant er him foarstelde. Hy blykte de sekretaris-generaal fan it ministearje fan Lânbou te wezen, de heechste amtner. Doe koe ik mysels wol foar de kop slaan, mar wy ha der mar eefkes om lake.

dom-07-1401 breteler_html_miranda

Omdat Breteler had verteld van zijn Requiem, nodigde Oostra hem uit het stuk uit te voeren bij zijn afscheid, dit jaar februari. Breteler ging snel akkoord en vanaf dat moment raakte alles in een stroomversnelling. Want de teksten waren nog niet klaar en de muziek evenmin. Jelke Koolstra, die hem tijdens concerten altijd begeleidt op piano, had al wel muziek bij de teksten gemaakt, maar de twee kwamen er niet goed uit. Toen trof hij Miranda van Kralingen en die wilde graag meedoen. Haar echtgenoot, de altviolist Tjitte de Vries, schreef uiteindelijk de muziek bij het stuk.

Het hele huis van Breteler staat de laatste maanden in het teken van het muziekstuk. Zijn vrouw Anke Bijlsma is namelijk als zakelijk leider bij de organisatie betrokken. ,,Ik frege ûs dochter Anne Goaitske oft se ek mei woe, mar sy sei: ik ha dat Requiem al mear as genôch heard, hahaha.
Het Requiem past in de traditie van dodenmissen en heeft een liturgische opbouw. ,,Wy ha dy liturgy wol in bytsje folge, mar net dogmatysk. Ik woe gewoan myn ferhaal kwyt, myn kleisang oer it foarbygean fan de dingen. It is in universeel ferskynsel, want it is foar it earst yn de skiednis dat oer de hiele wrâld mear minsken yn stêden wenje as op it plattelân. Krekt yn Fryslân fielst soks, want dit wie ien fan de grutte agraryske streken fan Europa. Mei de boerekultuer is ek it Fryskeigene ferdwûn. De Omrop, de Ljouwerter Krante en sels Tryater, sy binne allegear sa ûnfrysk as mar kin. Se brûke de taal noch, mar se ha âldfaers erf mei it badwetter fuortsmiten.

De drie uitvoeringen betekenen nog niet het einde voor het muziekstuk. Deze zomer wordt het drie keer uitgevoerd, op 12, 13 en 14 juni, als een soort bjusterbaarlik barren bij de zeedijk bij Peasens, ter herdenking aan de grote scheepsramp die het dorp in 1883 trof. Het muziekstuk begeleidt dan een reeks van theatrale voorstellingen. Oude schepen doen mee, vergelijkbaar met de oude vissersvloot, maar ook de hedendaagse vloot van Paesens-Moddergat.

,,De skippen symbolisearje oan de kym wat yn it stik sein wurdt. Ik skriuw der nije teksten foar, mar eins is it itselde ferhaal, want ek dy hiele fiskersfloat is ten ûnder gien. Per avond kunnen duizend toeschouwers kijken naar de opvoeringen, waarbij gebruik wordt gemaakt van hoogstaande technische middelen. Nee, het is niet een goedkope manier van recyclen van zijn Requiem, zegt Breteler.

,,It stik is organysk groeid, no groeit it troch. It wurdt al droegen troch in hiel soad minsken. Dit komt sa op ûs paad en ik ha gjin idee wat der noch mear achterwei komme sil. Mar it is in algemien ferhaal, it spilet oeral. It giet om it ferlies fan it eigene. It is mei weemoed, mar net pessimistysk, want it einiget hiel iepen. Fleurich op, sil ik mar sizze. Mar wy moatte der wol eefkes by stilstean. Dat binne wy ferplicht oan ûs pakes en beppen.